System bezpieczeństwa
dla osób pracujących w pojedynkę

Detektor węglowodorów z sensorem MPS
spektrometr właściwości molekularnych
(ang. molecular property spectrometer)

Detektor węglowodorów wyposażony w sensor MPS to najnowocześniejsze i najbardziej zaawansowane urządzenie zdolne wykrywać i mierzyć z dużą dokładnością różne węglowodory. Wykrywanie i pomiar węglowodorowych gazów palnych są niezbędne w wielu branżach oraz rodzajach prac. Wyrażenie "czujnik węglowodorów" to skrót myślowy oznaczający urządzenie zdolne do wykrywania i poprawnego pomiaru wszystkich gazów i oparów złożonych z węgla i wodoru. W oferowanych detektorach węglowodorów, zarówno przenośnych, jak i stacjonarnych, dostępne są trzy główne technologie, które umożliwiają dokonywanie takich pomiarów: półprzewodnikowa, katalityczna i podczerwona. Niestety wykrywacze węglowodorów wyposażone, w którąkolwiek z nich posiadają poważną wadę. Nie są w stanie rozpoznać mierzonego gazu i mogą poprawnie wskazywać tylko tę substancję, na którą zostały wzorcowane (skalibrowane). Oznacza to, że detektor węglowodorów skalibrowany na metan poprawnie wskaże tylko metan, podczas gdy np. propan lub heksan będą także wykrywane, ale ich wskazanie będzie błędne. Wielkość tego błędu może być bardzo duża i sięgać kilkudziesięciu procent, co dyskwalifikuje taki pomiar jako wiarygodny.


Dla niektórych czujników węglowodorów producenci udostępniają tabele przeliczeniowe, jednak problem polega na tym, że trzeba wiedzieć, co się mierzy, aby móc przeliczyć wskazanie podane przez urządzenie (czyli musimy znać gaz, który jest mierzony), a następnie wykonać skomplikowane przeliczenia w trakcie akcji ratowniczej lub prowadzonych prac.

W najgorszym przypadku, jeśli mamy do czynienia z mieszaniną węglowodorów, przeliczenia stają się bardzo trudne. Konieczne jest wyznaczenie stężeń parcjalnych z uwzględnieniem temperatury oraz właściwości poszczególnych substancji, a do tego najczęściej nie posiadamy wiedzy o składzie tej mieszaniny.

MPS (Molecular Property Spectrometer - Spektrometr Właściwości Molekularnych) to nowa, innowacyjna technologia pomiarów, która umożliwia prawidłowy pomiar różnych gazów wybuchowych, znany jako TrueLEL™ (ang. True - prawdziwy, LEL - Lower Explosive Limit, czyli Dolna Granica Wybuchowości). Detektor węglowodorów wyposażony w sensor MPS to całkowicie nowe i nieosiągalne do tej pory możliwości w zakresie pomiaru substancji palnych.


Czy wiesz jakie gazy wybuchowe mierzysz?

Wiedza o tym, co mierzymy, to kluczowy problem dla prawidłowej detekcji. Niestety, najczęściej jest to niemożliwe, obarczone błędami lub po prostu nie ma czasu na skomplikowane obliczenia.

Dzięki technologii MPS użytkownik czujnika węglowodorów otrzymuje pomiar wartości wybuchowej wodoru i/lub węglowodorów, który jest jak najbliższy rzeczywistości, bez konieczności martwienia się o przeliczniki czy błędy pomiarowe. Miernik węglowodorów pokazuje wynik na ekranie, a użytkownik może bezpiecznie prowadzić swoje czynności, niezależnie od tego, czy w powietrzu występuje metan, propan czy opary toluenu. Można powiedzieć, że to pierwszy na świecie „eksplozymetr”.

Kolor zielony: błąd poniżej 10% LEL, kolor czerwony: błąd powyżej 10% LEL
Zdolność pomiarowa i dokładność dla popularnych gazów palnych przy dostarczonym stężeniu 50% LEL, w oparciu o kalibrację przy użyciu metanu.
Błąd pomiarowy gazu (%LEL)
Sensor MPS Sensor katalityczny Sensor IR
Wodór ±5 Nie wykrywa
Acetylen -20 Nie wykrywa
Metan ±3
Etan ±5
Propan ±5
Butan ±5
Pentan ±5
Heksan ±20

Pokazanie użytkownikowi rzeczywistego pomiaru dolnej granicy wybuchowości to jednak nie koniec możliwości detektora węglowodorów wyposażonego w sensor MPS. Czujnik MPS może również rozpoznawać i analizować właściwości gazów, klasyfikując je na podstawie ich masy cząsteczkowej i gęstości do jednej z sześciu kategorii w systemie Blackline Live, który umożliwia podgląd urządzeń w trybie rzeczywistym („on-line”).

Sensor gazów wybuchowych MPS kategorie gazów.

Klasyfikacje gazów i ich cztery kluczowe właściwości wykrywane przez detektor węglowodorów z czujnikiem MPS
Kategoria
1

Wodór
Kategoria
2

Wodór zmieszany
Kategoria
3

Metan / Gaz ziemny
Kategoria
4

Węglowodory lekkie
mieszaniny lekkich węglowodorów
Kategoria
5

Węglowodory średnie
mieszaniny średnich węglowodorów
Kategoria
6

Węglowodory ciężkie
mieszaniny ciężkich węglowodorów
Masa cząsteczkowa (g/mol) 2.0 1.0 - 14.0 16.0 - 19.0 25.0 - 75.0 50.0 - 120.0 80.0+
Gęstość (kg/m³) 0.09 0.1 - 0.6 0.6 - 0.9 1.2 - 2.5 1.5 - 4.0 3.5+
Liczba atomów węgla 0 różne 1 - 2 1 - 4 2 - 8 6+
Przykładowe gazy - - - Etan
Propan
Butan
Izopropanol
Pentan
Heksan
Oktan
Toluen
Ksylen

Działanie sensora MPS krok po kroku

Budowa sensora gazów wybuchowych MPS.

Zasada działania sensora gazów wybuchowych MPS.


Zalety detektora węglowodorów z sensorem MPS


Parametry czułości skrośnej sensora MPS oraz gazów/czynników zakłócających

Porównanie właściwości trzech głównych typów czujników montowanych w miernikach węglowodorów
Parametry sensorów gazów palnych w detektorach węglowodorów
MPS Katalityczny Podczerwony (IR)
Reaguje na pełny zakres łatwopalnych gazów Tak Tak Nie
TrueLEL™ Tak Nie Nie
Klasyfikacja gazu Tak Nie Nie
Zakres środowiskowy Doskonały Dobry Dobry
Odporność na zatrucia Doskonała Nie Doskonała
Żywotność Doskonała Słaba Doskonała
Wykrywanie wodoru i acetylenu Tak Tak Nie
Zabezpieczenie przed awarią, autodiagnostyka Tak Nie Tak

Detektory węglowodorów marki Blackline Safety z możliwością wyposażenia w sensor MPS:

Osobiste urządzenie bezpieczeństwa
Blackline G7c

Osobiste urządzenie bezpieczeństwa z lokalizacją i komunikacją Blackline G7c   Detektor jednogazowy Blackline G7c   Detektor wielogazowy Blackline G7c   Detektor wielogazowy z pompką zasysającą Blackline G7c

Osobiste urządzenie bezpieczeństwa o dużych możliwościach, dostępne w wielu wersjach dopasowanych do różnych rodzajów pracy i branż. Technologia GPS/GSM/BEACON umożliwia lokalizację użytkownika, komunikację pomiędzy użytkownikiem a osobą nadzorującą oraz przesyłanie komunikatów alarmowych takich jak alarm gazowy, upadek, bezruch (np. wskutek utraty przytomności), wezwanie pomocy (SOS) czy brak potwierdzenia obecności (check-in).


Funkcje i czujniki detektorów Blackline Safety


Właściwości pomiarowe detektora Blackline G7c

Funkcja detektora wielogazowego (miernika gazów) pozwala na wykrywanie od 1 do 4 (lub 5 przy zastowaniu dwugazowego sensora CO/H2S) gazów zarówno dyfuzyjnie, jak i za pomocą wbudowanej pompki zasysającej.

Gaz Typ czujnika Zakres pomiarowy Rozdzielczość
Amoniak (NH3) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Amoniak (NH3) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Tlenek węgla (CO) Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Tlenek węgla (CO) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–2000 ppm 5 ppm
Tlenek węgla odporny na wodór (CO-H) Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Dwutlenek węgla (CO2) / Ditlenek węgla (CO2) Podczerwony IR 0–50 000 ppm 50 ppm
Chlor (Cl2)* Elektrochemiczny 0–20 ppm 0,1 ppm
Dwutlenek chloru (ClO2)* / Ditlenek chloru (ClO2)* Elektrochemiczny 0–2 ppm 0,01 ppm
Dwugazowy H2S/CO Elektrochemiczny H2S 0–100 ppm / CO 0–500 ppm H2S 0,1 ppm / CO 1 ppm
Wodór (H2) Elektrochemiczny 0–40 000 ppm 1 ppm
Cyjanowodór (HCN) Elektrochemiczny 0–30 ppm 0,1 ppm
Fluorowodór (HF)* Elektrochemiczny 0–10 ppm 0,1 ppm
Siarkowodór (H2S) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Siarkowodór (H2S) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–500 ppm 0,5 ppm
Gazy wybuchowe (LEL-IR) Podczerwony IR 0–100% DGW 1% DGW
Gazy wybuchowe (LEL-MPS) MPS 0–100% DGW 1% DGW
Dwutlenek azotu (NO2) / Ditlenek azotu (NO2) Elektrochemiczny 0–50 ppm 0,1 ppm
Tlen (O2) Elektrochemiczny 0–25% v/v 0,1% v/v
Ozon (O3)* Elektrochemiczny 0–1 ppm 0,01 ppm
Lotne związki organiczne (LZO – PID) Fotojonizacyjny 0–4 000 ppm Rozdzielczość dynamiczna**, 0,01 ppm
Dwutlenek siarki (SO2) / Ditlenek siarki (SO2) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–2000 ppm
Rozdzielczość: 5 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Podczerwony IR
Zakres pomiarowy: 0–50 000 ppm
Rozdzielczość: 50 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–20 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–2 ppm
Rozdzielczość: 0,01 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: H2S 0–100 ppm / CO 0–500 ppm
Rozdzielczość: H2S 0,1 ppm / CO 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–40 000 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–30 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–10 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 0,5 ppm
Typ czujnika: Podczerwony IR
Zakres pomiarowy: 0–100% DGW
Rozdzielczość: 1% DGW
Typ czujnika: MPS
Zakres pomiarowy: 0–100% DGW
Rozdzielczość: 1% DGW
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–50 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–25% v/v
Rozdzielczość: 0,1% v/v
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–1 ppm
Rozdzielczość: 0,01 ppm
Typ czujnika: Fotojonizacyjny
Zakres pomiarowy: 0–4 000 ppm
Rozdzielczość: Rozdzielczość dynamiczna**, 0,01 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm

* Niedostępny w wersji z pompką zasysającą
** Ciśnienie robocze: 80 do 120 kPa (11,6 psi do 17,4 psi).

Wysokiej jakości czujniki oferują dobrą rozdzielczość pomiarów, dużą trwałość, a oprogramowanie G7c umożliwia sygnalizację alarmów TWA (NDS), STEL (NDSCh), niskiego poziomu, wysokiego poziomu, testu Bump Test, kalibracji, awarii.


Cechy konstrukcyjne osobistego detektora

Konstrukcja detektora osobistego G7c sprawia, że urządzenie jest wytrzymałe i wodoodporne (IP67). Dzięki trzem przyciskom menu, power oraz przyciskowi na czerwonej dźwigni, możliwa jest wygodna obsługa nawet w rękawicach. Miernik osobisty G7c posiada czytelny, podświetlany wyświetlacz LCD, dobrze widoczną sygnalizację LED, alarm dźwiękowy i wibracyjny, wygodny metalowy klips z uchem do zawieszenia oraz inne przydatne funkcje.


Rejestracja danych z osobistego miernika gazu

Pamięć zdarzeń i gromadzenie danych pomiarowych to ważny element każdego systemu bezpieczeństwa. W systemie Blackline ta funkcjonalność również jest dostępna bez potrzeby podłączania miernika do komputera. Oprogramowanie Blackline Live umożliwia podgląd lokalizacji urządzenia, alarmów i powiadomień, bieżących pomiarów oraz rejestrowanych danych. Co istotne, nie wymaga instalacji oprogramowania na komputerze ani żadnych fizycznych połączeń wystarczy dostęp do internetu.


Komunikacja głosowa z detektorem gazu

Detektor osobisty G7c jako jedyny umożliwia nawiązanie kontaktu z użytkownikiem. Podczas alarmu operator i inne wyznaczone osoby otrzymują wiadomość z numerem telefonu, na który można zadzwonić podobnie jak w telefonie i porozmawiać z pracownikiem potrzebującym pomocy. Osobisty miernik G7c może być także wyposażony w funkcję Push-To-Talk (PTT), która umożliwia bezpośrednią komunikację głosową między użytkownikami urządzeń (jak w radiu), ale w zasięgu sieci GSM. Co ważne, urządzenie posiada certyfikat Ex, dzięki czemu rozmowy mogą być prowadzone także w strefach zagrożonych wybuchem.


Wersje i konfiguracje detektorów gazu

Detektor osobisty G7c dostępny jest w różnych wersjach. Większość pracowników potrzebuje czujnika upadku i bezruchu, alarmu SOS oraz funkcji cyklicznego zgłaszania czyli standardowych usług w wersji podstawowej. Dla osób wymagających dodatkowej detekcji gazów dostępne są kartridże jednosensorowe i wielosensorowe (również z pompką zasysającą), co pozwala dostosować urządzenie do niemal każdego stanowiska pracy.


Zastosowania mierników gazu

Zastosowania urządzenia osobistego G7c obejmują przemysł rafineryjny, chemiczny, stalowy i energetyczny, obiekty komunalne, służby techniczne sieci wodno-kanalizacyjnych, służby ratownicze (pogotowie ratunkowe, straż pożarna, policja), działy utrzymania ruchu, serwisy telekomunikacyjne, energetyczne, geodezyjne oraz inspekcje terenowe.


Dokumenty i certyfikaty:
Znak CE Znak Ex
Fotografie oraz kolorystyka urządzeń może odbiegać od przedstawionej.

Strefowy detektor gazów
Blackline G8 EXO

Detektor strefowy Blackline G7 Exo

Blackline EXO to seria strefowych detektorów gazów przeznaczonych do tymczasowego monitorowania obszarów zagrożonych np. podczas prac serwisowych, awarii, przestojów technologicznych lub akcji ratowniczych. Urządzenia te są niezastąpione tam, gdzie klasyczne detektory osobiste okazują się niewystarczające.

Model G7 EXO jako pierwszy wprowadził bezpośrednią łączność z chmurą (direct-to-cloud), pełną autonomię i zdalne zarządzanie przez Blackline Live. Najnowszy strefowy detektor gazów EXO 8 rozwija te możliwości, oferując pomiar do 8 gazów jednocześnie, opcjonalną detekcję promieniowania gamma i podwójny wyświetlacz o wysokiej rozdzielczości.

Prezentacja wideo strefowego detektora gazów Blackline EXO

Dlaczego warto wybrać strefowy detektor Blackline G8 EXO?

Standardowe detektory strefowe często wymagają skomplikowanej konfiguracji sieci radiowej lub połączenia z komputerem. To nie tylko czasochłonne, ale i zawodne a w sytuacjach kryzysowych każda minuta ma znaczenie.

Detektor monitorujący strefy zagrożenia Blackline G8 EXO działa natychmiast po uruchomieniu, automatycznie łącząc się z platformą Blackline Live przez sieć GSM lub opcjonalnie satelitarnie. Urządzenie zostało wyposażone w moduł GPS, beacon lokalizacyjny oraz nowy podwójny wyświetlacz, który ułatwia odczyt danych i zarządzanie alarmami. Wszystkie informacje takie jak pomiary, zdarzenia i statusy przesyłane są na bieżąco do chmury bez konieczności ręcznego zgrywania czy instalacji dodatkowego oprogramowania.

Obszarowy detektor EXO 8 działa w pełni autonomicznie nie wymaga połączenia z innymi urządzeniami ani konfiguracji Wi-Fi. Oferuje dwukierunkową komunikację głosową, przycisk SOS, a także możliwość monitorowania do 8 gazów jednocześnie i opcjonalną detekcję promieniowania gamma.



Funkcje pomiarowe i bezpieczeństwa detektora strefowego gazów

Gaz Typ czujnika Zakres pomiarowy Rozdzielczość
Amoniak (NH3) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Amoniak (NH3) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Tlenek węgla (CO) Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Tlenek węgla (CO) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–2000 ppm 5 ppm
Tlenek węgla odporny na wodór (CO-H) Elektrochemiczny 0–500 ppm 1 ppm
Dwutlenek węgla (CO2) / Ditlenek węgla (CO2) Podczerwony IR 0–50 000 ppm 50 ppm
Chlor (Cl2)* Elektrochemiczny 0–20 ppm 0,1 ppm
Dwutlenek chloru (ClO2)* / Ditlenek chloru (ClO2)* Elektrochemiczny 0–2 ppm 0,01 ppm
Dwugazowy H2S/CO Elektrochemiczny H2S 0–100 ppm / CO 0–500 ppm H2S 0,1 ppm / CO 1 ppm
Wodór (H2) Elektrochemiczny 0–40 000 ppm 1 ppm
Cyjanowodór (HCN) Elektrochemiczny 0–30 ppm 0,1 ppm
Fluorowodór (HF)* Elektrochemiczny 0–10 ppm 0,1 ppm
Siarkowodór (H2S) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Siarkowodór (H2S) – rozszerzony zakres Elektrochemiczny 0–500 ppm 0,5 ppm
Gazy wybuchowe (LEL-IR) Podczerwony IR 0–100% DGW 1% DGW
Gazy wybuchowe (LEL-MPS) MPS 0–100% DGW 1% DGW
Dwutlenek azotu (NO2) / Ditlenek azotu (NO2) Elektrochemiczny 0–50 ppm 0,1 ppm
Tlen (O2) Elektrochemiczny 0–25% v/v 0,1% v/v
Ozon (O3)* Elektrochemiczny 0–1 ppm 0,01 ppm
Lotne związki organiczne (LZO – PID) Fotojonizacyjny 0–4 000 ppm Rozdzielczość dynamiczna**, 0,01 ppm
Dwutlenek siarki (SO2) / Ditlenek siarki (SO2) Elektrochemiczny 0–100 ppm 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–2000 ppm
Rozdzielczość: 5 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Podczerwony IR
Zakres pomiarowy: 0–50 000 ppm
Rozdzielczość: 50 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–20 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–2 ppm
Rozdzielczość: 0,01 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: H2S 0–100 ppm / CO 0–500 ppm
Rozdzielczość: H2S 0,1 ppm / CO 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–40 000 ppm
Rozdzielczość: 1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–30 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–10 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–500 ppm
Rozdzielczość: 0,5 ppm
Typ czujnika: Podczerwony IR
Zakres pomiarowy: 0–100% DGW
Rozdzielczość: 1% DGW
Typ czujnika: MPS
Zakres pomiarowy: 0–100% DGW
Rozdzielczość: 1% DGW
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–50 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–25% v/v
Rozdzielczość: 0,1% v/v
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–1 ppm
Rozdzielczość: 0,01 ppm
Typ czujnika: Fotojonizacyjny
Zakres pomiarowy: 0–4 000 ppm
Rozdzielczość: Rozdzielczość dynamiczna**, 0,01 ppm
Typ czujnika: Elektrochemiczny
Zakres pomiarowy: 0–100 ppm
Rozdzielczość: 0,1 ppm

* Niedostępny w wersji z pompką zasysającą
** Ciśnienie robocze: 80 do 120 kPa (11,6 psi do 17,4 psi).


Komunikacja i łączność detektora monitorującego strefy zagrożenia


Konstrukcja i odporność G8 EXO


Czas pracy urządzenia Blackline G8 EXO


Gdzie znajduje zastosowanie strefowy detektor gazów Blackline G8 EXO?

Blackline G8 EXO znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie konieczne jest niezawodne i natychmiastowe monitorowanie atmosfery pod kątem zagrożeń gazowych lub radiacyjnych:


Dokumenty i certyfikaty:
Znak CE Znak Ex
Fotografie oraz kolorystyka urządzeń może odbiegać od przedstawionej.